بررسي مصالح ساختماني موجود و كاربرد آنها

باتوجه به شرايط جغرافيايي و مصالح موجود در محيط طبيعي روستاي كزج، مصالح غالب مورد استفاده از گذشته تاكنون عبارتند از: خشت و گل كه در قسمتهاي مختلف بافت مسكوني قابل مشاهده است. البته با گذشت زمان و تغيير در شيوه هاي زيست و ايجاد و گسترش دسترسي روستا به خارج، در طي ده سال اخير مصالح ساختماني دچار تحول شده بطوريكه در وضعيت كنوني استفاده از آجر ، سنگ ، بلوك ، آهن و چوب رايج شده است.

بررسي معماري و تركيب فضاهاي مسكوني و واحدهاي همسايگي

از عوامل موثر و تاثير گذار در بافت فيزيكي، معابر و سكونتگاههاي روستايي مي توان از عوامل اقليم و اقتصاد روستا نام برد بطوريكه محدوديت منابع آب، خاك، ارتفاعات وشيب زمين موجب شكل گيري سكونتگاههاي روستايي با تيپ مجتمع و واحدهاي مسكوني و همسايگي متمركز شده است.

باتوجه به وضعيت توپوگرافي روستاي كزج كه در دامنه و ارتفاعات واقع شده و عامل شيب باعث محدوديت توسعه فيزيكي روستا از چهار جهت جغرافيايي شده است. روستاي كزج با بافت متراكم و فشرده تيپ متمركزي را پديد آورده است كه واحدهاي مسكوني با فشردگي بدليل شيب زمين بر روي هم بنا شده اند بطوريكه ارتباط واحدهاي مسكوني در محدوده هايي كه معابر ارتباط آنها را قطع نكرده استف براحتي از طريق پشت بامها برقرار مي شود بر اين اساس اگرچه از نظر معماري و الگوي ساخت و ساز به عنوان بافت با ارزش محسوب مي شود و بازسازي و بهبود وضعيت موجود مي تواند زمينه جلب گردشگران را فراهم نمايد ولي از نظر واحدهاي همسايگي و بويژه در بخش متمركز روستا به علت محدوديت اراضي و شيب تند واحدهاي مسكوني تنها از طريق معابر از هم قابل تفكيك بوده و در بقيه موارد به عنوان يك بافت متصل ملاحظه مي شود و با يكديگر ارتباط پيدا مي كنند.

بررسي شبكه ارتباطي روستا

همانگونه كه در قسمت فضاي كاربري معابر اشاره شد شبكه ارتباطي روستا بويژه در داخل بافت ساخته شده، به تبع گذشت زمان ، توسعه فيزيكي روستا در جهات مختلف و نقش هر كدام از معابر گسترده و متنوع شده است.

براساس مطالعات و بررسيهاي ميداني و باتوجه به عملكرد هركدام از معابر، درمجموع شبكه ارتباطي روستاي كزج را مي توان به سه گروه به شرح ذيل تقسيم نمود:

معابر درجه يك

اين معابر با جهت شرقي – غربي، ارتباط روستاي كزج را با شهرهاي هشتجين و خلخال در جهت شرق و با روستاي دايوكندي در سمت غرب برقرار مي سازد و همچنين معبر اصلي محلات خرمنلر و دره دران درجه يك مي باشد.

معابر درجه دو: اين معابر بافت فيزيكي روستا را به معبر درجه يك برقرار مي سازد.

معابر درجه سه: اين معابر ارتباط بافت مسكوني روستا را در محلات مختلف با يكديگر و با معابر درجه دو و يك برقرار مي سازد و بيشتر معابر در محله يوخاري كوچه از نوع درجه سه مي باشد.

در روستاي كزج نوع مالكيت و نحوه تملك اراضي را مي توان به شرح زير طبقه بندي نمود:

مالكيت خصوصي يا شخصي

اين نوع مالكيت شامل فضاهاي مسكوني، تجاري، باغات و مزارع بوده و اغلب كاربري هاي روستايي از اين نوع است.

مالكيت دولتي و عمومي

كاربريهاي خدماتي نظير مراكز آموزشي، بهداشتي و درماني ، تاسيسات و تجهيزات روستايي و حمل و نقل و انبار(معابر) داراي مالكيت دولتي و عمومي هستند.

مالكيت اوقافي و يا وقفي

فضاي مساجد، گورستان و همچنين مساحتي از باغات محله پيرلر داراي مالكيت وقفي است.

شناخت و بررسي علل پيدايش روستا

از مهمترين عوامل موثر در شكل گيري و پيدايش روستاي كزج مي توان به وجود موقعيت جغرافيايي مناسب مكان اوليه روستا، به جنبه دفاعي(امنيت) روستا و وجود چشمه آب در محل منبع قديمي اشاره نمود.

شناخت عوامل موثر در شكل گيري و مراحل رشد و توسعه روستا

از مهمترين عوامل موثر در شكل گيري روستا مي توان به منابع آب(چشمه و رودخانه قزل اوزن) وجود زمين كافي در زمان شكل گيري روستا و موقعيت ويژه دفاعي و امنيتي روستا اشاره نمود كه موجب اولين ساخت و ساز در روستا گرديد و براساس مطالعات ميداني، هسته اوليه روستا در پيرامون مسجد آل ياسين و چهارراه است و با گذشت زمان محلات ديگر بدان اضافه شده است. بطور كلي مراحل رشد و توسعه روستا را مي توان در سه مرحله كلي به شرح زير تقسيم بندي نمود:

الف)قبل از اصلاحات ارضي(قبل از سال 1341)

هسته اوليه روستا در پيرامون مسجد آل ياسين و چهارراه در محله يوخاري كوچه قرار دارد و گسترش روستا تا اصلاحات اراضي در اطراف هسته اوليه روستا مشتمل بر محلات يوخاري كوچه، آشاقي كوچه و پيرلر بوده است.

ب) از اصلاحات ارضي تا انقلاب اسلامي(57-1341)

بعد از اصلاحات ارضي تا انقلاب اسلامي ، روستا در جهت شمالي و شرقي گسترش يافته است و محلات دره دران و خرمنلر و آشاقي كوچه و قسمت جنوبي محله يوخاري در امتداد گاراژ بوده است.

ج)از انقلاب اسلامي تاكنون(80-1357)

بعد از انقلاب اسلامي توسعه روستا بيشتر در جهت غربي و بخصوص در محله پيرلر و شرقي(محله خرمنلر) بوده است.

بررسي وضع فعاليت در روستاي كزج

براساس آمار سال 1375 تعداد 1096 نفر جمعيت 10 ساله و بالاتر روستاي كزج 242 نفر (08/22 درصد) را جمعيت فعال و 854 نفر (92/77 درصد)را جمعيت غيرفعال اقتصادي شامل دانش آموزان و دانشجويان و بازنشستگان و مستمري بگيران خانه دار و افراد داراي درآمد بدون كار تشكيل مي داد. از جمعيت فعال روستا تمامي آنها شاغل بوده كه با مقايسه آمار سال 70و1375، تغييرات محسوسي در جمعيت فعال و غيرفعال روستا مشاهده مي شود. بطوريكه تعداد جمعيت فعال روستا در طي 5 سال از 403 نفر به 242 نفر كاهش يافته است و در مقابل جمعيت غيرفعال روستا در سال 75 نسبت به 70 بدليل مهاجر فرستي از رقم 740 نفر به 854 نفر افزايش يافته است.

بررسي ويژگيهاي اقتصادي روستا نمايانگر اين مطلب است كه فعاليتهاي اقتصادي روستا به ترتيب اهميت عبارتند از: زراعت، باغداري ، دامداري و پرورش طيور و پرورش زنبور عسل.

كشاورزي

اصولاً پيدايش و شكل گيري و تحول سكونتگاههاي روستايي در ارتباط مستقيم با فعاليتهاي كشاورزي بوده است و وجود اراضي كشاورزي مستعد عامل عمده در استقرار جمعيت به شمار مي رود. باتوجه به مطالعات به عمل آمده مهمترين فعاليتهاي كشاورزي روستاي كزج زراعت ف باغداري و دامداري مي باشد.

زراعت

اراضي زراعي روستاي كزج شامل اراضي گندم، جو.، نخود و عدس است كه اغلب بصورت ديمي كشت مي شود و براساس مطالعات و بررسيها، نحوه استقرار اراضي كشاورزي در كوهپايه اطراف روستا و نظام بهره برداري در روستا فردي و خانوادگي مي باشد. تمامي مساحت اراضي روستا(720 هكتار) خارج از محدوده طرح مي باشد همچنين شيوه توليد كشاورزي نيز سنتي و تركيبي (كشت اراضي با دستگاه برداشت با كمباين ) مي باشد كه مراكز فروش محصولات شهرهاي خلخال ، ميانه و اردبيل است.

دامداري و دامپروري

شيوه معمول دامداري در روستا بصورت دادمداري روستايي مي باشد كه مانند ساير روستاها در كنار فعاليتهاي زراعي، تعدادي دام و طيور و كندوي عسل در اختيار برخي خانوارها مي باشد كه اغلب جهت رفع نيازهاي خود بوده و كمتر به مراكز خريد عرضه مي شود و به همين دليل نمي توان به عنوان فعاليت اقتصادي مهم براي خانوارهاي روستايي نام برد.

صنعت

فعاليت صنعتي و كارگاهي روستا تنها يك واحد مرغداري است كه در حاشيه رودخانه قزل اوزن احداث شده است و روستاي كزج فاقد هرگونه فعاليت در زمينه صنايع دستي مي باشد.

خدمات

خدمات بهداشتي و درماني با يك باب خانه بهداشت، خدمات آموزشي ، اداري و انتظامي شامل شوراي اسلامي و پايگاه مقاومت و خدمات مذهبي و تجاري مي باشد و تعداد 8 خانوار از ساكنان روستا در بخش خدمات مشغول فعاليت هستند.