بررسی مصالح ساختمانی موجود و کاربرد آنها

باتوجه به شرايط جغرافيايی و مصالح موجود در محيط طبيعی روستای کزج، مصالح غالب مورد استفاده از گذشته تاکنون عبارتند از: خشت و گل که در قسمتهای مختلف بافت مسکونی قابل مشاهده است. البته با گذشت زمان و تغيير در شيوه های زيست و ايجاد و گسترش دسترسی روستا به خارج، در طی ده سال اخير مصالح ساختمانی دچار تحول شده بطوريکه در وضعيت کنونی استفاده از آجر ، سنگ ، بلوک ، آهن و چوب رايج شده است.

بررسی معماری و ترکيب فضاهای مسکونی و واحدهای همسايگی

از عوامل موثر و تاثير گذار در بافت فيزيکی، معابر و سکونتگاههای روستايی می توان از عوامل اقليم و اقتصاد روستا نام برد بطوريکه محدوديت منابع آب، خاک، ارتفاعات وشيب زمين موجب شکل گيری سکونتگاههای روستايی با تيپ مجتمع و واحدهای مسکونی و همسايگی متمرکز شده است.

باتوجه به وضعيت توپوگرافی روستای کزج که در دامنه و ارتفاعات واقع شده و عامل شيب باعث محدوديت توسعه فيزيکی روستا از چهار جهت جغرافيايی شده است. روستای کزج با بافت متراکم و فشرده تيپ متمرکزی را پديد آورده است که واحدهای مسکونی با فشردگی بدليل شيب زمين بر روی هم بنا شده اند بطوريکه ارتباط واحدهای مسکونی در محدوده هايی که معابر ارتباط آنها را قطع نکرده استف براحتی از طريق پشت بامها برقرار می شود بر اين اساس اگرچه از نظر معماری و الگوی ساخت و ساز به عنوان بافت با ارزش محسوب می شود و بازسازی و بهبود وضعيت موجود می تواند زمينه جلب گردشگران را فراهم نمايد ولی از نظر واحدهای همسايگی و بويژه در بخش متمرکز روستا به علت محدوديت اراضی و شيب تند واحدهای مسکونی تنها از طريق معابر از هم قابل تفکيک بوده و در بقيه موارد به عنوان يک بافت متصل ملاحظه می شود و با يکديگر ارتباط پيدا می کنند.

بررسی شبکه ارتباطی روستا

همانگونه که در قسمت فضای کاربری معابر اشاره شد شبکه ارتباطی روستا بويژه در داخل بافت ساخته شده، به تبع گذشت زمان ، توسعه فيزيکی روستا در جهات مختلف و نقش هر کدام از معابر گسترده و متنوع شده است.

براساس مطالعات و بررسيهای ميدانی و باتوجه به عملکرد هرکدام از معابر، درمجموع شبکه ارتباطی روستای کزج را می توان به سه گروه به شرح ذيل تقسيم نمود:

معابر درجه يک

اين معابر با جهت شرقی – غربی، ارتباط روستای کزج را با شهرهای هشتجين و خلخال در جهت شرق و با روستای دايوکندی در سمت غرب برقرار می سازد و همچنين معبر اصلی محلات خرمنلر و دره دران درجه يک می باشد.

معابر درجه دو: اين معابر بافت فيزيکی روستا را به معبر درجه يک برقرار می سازد.

معابر درجه سه: اين معابر ارتباط بافت مسکونی روستا را در محلات مختلف با يکديگر و با معابر درجه دو و يک برقرار می سازد و بيشتر معابر در محله يوخاری کوچه از نوع درجه سه می باشد.

در روستای کزج نوع مالکيت و نحوه تملک اراضی را می توان به شرح زير طبقه بندی نمود:

مالکيت خصوصی يا شخصی

اين نوع مالکيت شامل فضاهای مسکونی، تجاری، باغات و مزارع بوده و اغلب کاربری های روستايی از اين نوع است.

مالکيت دولتی و عمومی

کاربريهای خدماتی نظير مراکز آموزشی، بهداشتی و درمانی ، تاسيسات و تجهيزات روستايی و حمل و نقل و انبار(معابر) دارای مالکيت دولتی و عمومی هستند.

مالکيت اوقافی و يا وقفی

فضای مساجد، گورستان و همچنين مساحتی از باغات محله پيرلر دارای مالکيت وقفی است.

شناخت و بررسی علل پيدايش روستا

از مهمترين عوامل موثر در شکل گيری و پيدايش روستای کزج می توان به وجود موقعيت جغرافيايی مناسب مکان اوليه روستا، به جنبه دفاعی(امنيت) روستا و وجود چشمه آب در محل منبع قديمی اشاره نمود.

شناخت عوامل موثر در شکل گيری و مراحل رشد و توسعه روستا

از مهمترين عوامل موثر در شکل گيری روستا می توان به منابع آب(چشمه و رودخانه قزل اوزن) وجود زمين کافی در زمان شکل گيری روستا و موقعيت ويژه دفاعی و امنيتی روستا اشاره نمود که موجب اولين ساخت و ساز در روستا گرديد و براساس مطالعات ميدانی، هسته اوليه روستا در پيرامون مسجد آل ياسين و چهارراه است و با گذشت زمان محلات ديگر بدان اضافه شده است. بطور کلی مراحل رشد و توسعه روستا را می توان در سه مرحله کلی به شرح زير تقسيم بندی نمود:

الف)قبل از اصلاحات ارضی(قبل از سال 1341)

هسته اوليه روستا در پيرامون مسجد آل ياسين و چهارراه در محله يوخاری کوچه قرار دارد و گسترش روستا تا اصلاحات اراضی در اطراف هسته اوليه روستا مشتمل بر محلات يوخاری کوچه، آشاقی کوچه و پيرلر بوده است.

ب) از اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی(57-1341)

بعد از اصلاحات ارضی تا انقلاب اسلامی ، روستا در جهت شمالی و شرقی گسترش يافته است و محلات دره دران و خرمنلر و آشاقی کوچه و قسمت جنوبی محله يوخاری در امتداد گاراژ بوده است.

ج)از انقلاب اسلامی تاکنون(80-1357)

بعد از انقلاب اسلامی توسعه روستا بيشتر در جهت غربی و بخصوص در محله پيرلر و شرقی(محله خرمنلر) بوده است.

بررسی وضع فعاليت در روستای کزج

براساس آمار سال 1375 تعداد 1096 نفر جمعيت 10 ساله و بالاتر روستای کزج 242 نفر (08/22 درصد) را جمعيت فعال و 854 نفر (92/77 درصد)را جمعيت غيرفعال اقتصادی شامل دانش آموزان و دانشجويان و بازنشستگان و مستمری بگيران خانه دار و افراد دارای درآمد بدون کار تشکيل می داد. از جمعيت فعال روستا تمامی آنها شاغل بوده که با مقايسه آمار سال 70و1375، تغييرات محسوسی در جمعيت فعال و غيرفعال روستا مشاهده می شود. بطوريکه تعداد جمعيت فعال روستا در طی 5 سال از 403 نفر به 242 نفر کاهش يافته است و در مقابل جمعيت غيرفعال روستا در سال 75 نسبت به 70 بدليل مهاجر فرستی از رقم 740 نفر به 854 نفر افزايش يافته است.

بررسی ويژگيهای اقتصادی روستا نمايانگر اين مطلب است که فعاليتهای اقتصادی روستا به ترتيب اهميت عبارتند از: زراعت، باغداری ، دامداری و پرورش طيور و پرورش زنبور عسل.

کشاورزی

اصولاً پيدايش و شکل گيری و تحول سکونتگاههای روستايی در ارتباط مستقيم با فعاليتهای کشاورزی بوده است و وجود اراضی کشاورزی مستعد عامل عمده در استقرار جمعيت به شمار می رود. باتوجه به مطالعات به عمل آمده مهمترين فعاليتهای کشاورزی روستای کزج زراعت ف باغداری و دامداری می باشد.

زراعت

اراضی زراعی روستای کزج شامل اراضی گندم، جو.، نخود و عدس است که اغلب بصورت ديمی کشت می شود و براساس مطالعات و بررسيها، نحوه استقرار اراضی کشاورزی در کوهپايه اطراف روستا و نظام بهره برداری در روستا فردی و خانوادگی می باشد. تمامی مساحت اراضی روستا(720 هکتار) خارج از محدوده طرح می باشد همچنين شيوه توليد کشاورزی نيز سنتی و ترکيبی (کشت اراضی با دستگاه برداشت با کمباين ) می باشد که مراکز فروش محصولات شهرهای خلخال ، ميانه و اردبيل است.

دامداری و دامپروری

شيوه معمول دامداری در روستا بصورت دادمداری روستايی می باشد که مانند ساير روستاها در کنار فعاليتهای زراعی، تعدادی دام و طيور و کندوی عسل در اختيار برخی خانوارها می باشد که اغلب جهت رفع نيازهای خود بوده و کمتر به مراکز خريد عرضه می شود و به همين دليل نمی توان به عنوان فعاليت اقتصادی مهم برای خانوارهای روستايی نام برد.

صنعت

فعاليت صنعتی و کارگاهی روستا تنها يک واحد مرغداری است که در حاشيه رودخانه قزل اوزن احداث شده است و روستای کزج فاقد هرگونه فعاليت در زمينه صنايع دستی می باشد.

خدمات

خدمات بهداشتی و درمانی با يک باب خانه بهداشت، خدمات آموزشی ، اداری و انتظامی شامل شورای اسلامی و پايگاه مقاومت و خدمات مذهبی و تجاری می باشد و تعداد 8 خانوار از ساکنان روستا در بخش خدمات مشغول فعاليت هستند.